Ważna uwaga: Rynek wzornictwa z okresu PRL dynamicznie się zmienia. Wymienione w artykule szacunkowe przedziały cenowe mają charakter orientacyjny i edukacyjny – nie stanowią wyceny handlowej ani oferty. Rzeczywista wartość przedmiotu zawsze zależy od jego stanu zachowania, autentyczności oraz aktualnego popytu na rynku antykwarycznym.
Jeszcze kilkanaście lat temu meble z meblościanki, kolorowe wazony czy proste fotele z epoki Gomułki i Gierka lądowały na śmietnikach lub w piecach. Dziś styl Mid-Century Modern w polskim wydaniu przeżywa prawdziwy renesans. Zbieracze i projektanci wnętrz potrafią zapłacić małą fortunę za dobrze zachowane obiekty zaprojektowane przez czołowych twórców Instytutu Wzornictwa Przemysłowego.
Jak odróżnić masową, bezwartościową produkcję od ikon polskiego designu z lat 60. i 70.? Oto praktyczny przewodnik po najcenniejszych meblach i szkle z tamtej epoki.
Ikony polskiego meblarstwa – czego szukać na strychu?
Nie każdy mebel z paśnika czy wyprzedaży garażowej jest wart tysiące złotych. O wartości decyduje nazwisko projektanta, unikalność konstrukcji oraz materiały (np. fornir orzechowy czy bukowy).
1. Fotel model 366 (proj. Józef Chierowski)
- Charakterystyka: Lekki, kompaktowy fotel na rozchodzących się na zewnątrz drewnianych nogach w kształcie litery „V”.
- Na co zwrócić uwagę: Oryginalny fotel ma podłokietniki połączone śrubą z siedziskiem w charakterystyczny sposób. Na rynku pojawiają się tysiące współczesnych reedycji – stary oryginał rozpoznasz po patynie na drewnie oraz papierowej etykiecie pod siedziskiem.
- Wartość: Przed renowacją ok. 300–500 zł; po profesjonalnym odnowieniu 1200–2500 zł (w zależności od tkaniny).
2. Fotel „Lisek” (model 57-36, proj. Henryk Lis)
- Charakterystyka: Często mylony z modelem Chierowskiego, ale posiada grubsze, profilowane podłokietniki i pełniejsze oparcie.
- Wartość: Baza do renowacji to koszt 200–400 zł, zadbane egzemplarze osiągają od 900 do 1800 zł.
3. Krzesło „Muszelka” (model 200-190, proj. Rajmund Hałas)
- Charakterystyka: Zaokrąglone oparcie przypominające muszlę ze szczeliną u dołu. Lekka, niezwykle elegancka forma z przełomu lat 50. i 60.
- Wartość: Bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów. Dobrze zachowany komplet 4 sztuk potrafi osiągnąć cenę od 3000 do nawet 6000 zł.
Polskie szkło artystyczne – kolorowe złoto PRL-u
Projektanci z lat 60. i 70. uczynili z polskiego szkła użytkowego prawdziwe dzieła sztuki. Naczynia produkowane w hutach „Ząbkowice”, „Tarnowiec”, „Niemen” czy „Prądniczanka” to dziś absolutny hit aukcyjny.
| Nazwisko projektanta / Huta | Charakterystyczne formy | Najbardziej poszukiwane serie |
| Zbigniew Horbowy (Huta Ząbkowice / Sudety) | Orgazm koloru, wyciągane szyjki, efekt „bąbli” powietrza w szkle | Wazony z serii „Fungus” (grzybki), „Alicja”, organiczne flety i kule |
| Eryka i Jan Drostowie (Huta Ząbkowice) | Szkło prasowane, niesamowite faktury przypominające skamieliny, rafy i krople | Zestawy „Asteroid”, „Cora”, „Radiant”, wazony „Meksykanka” |
| Ludwik Fiedorowicz (Huta Staszic) | Pękate wazony, żywe kolory (czerwienie, pomarańcze), powlekane szkło dwuwarstwowe | Wazony o przekroju organicznym, wazony typu „Rozeta” |
Wskazówka dla zbieraczy szkła: Szukaj obiektów bez uszczerbków i wyszczerbień na wylewach. Szkło barwione w masie (np. kobalt, rubin, miodowy cytron) jest wyceniane znacznie wyżej niż szkło bezbarwne.
Jak sprawdzić, czy Twój egzemplarz jest cenny?
Oto 4 kroki, które pozwolą Ci na wstępną weryfikację znalezionego przedmiotu:
- Szukaj papierowych etykiet (tzw. cenówek z epoki)Meble produkowały Zjednoczenia Przemysłu Meblarskiego (np. Bydgoskie, Swarzędzkie, Ostrwickie Fabryki Mebli). Pod spodem krzeseł czy foteli często zachowały się pieczątki z numerem wzoru, datą produkcji i nazwą zakładu.
- Sprawdź stopień oryginalnościCzy drewno było lakierowane na wysoki połysk (tzw. politura lub lakier poliestrowy), czy zamalowane współczesną farbą olejną? Mebel nieprzerabiany, z oryginalną strukturą drewna jest znacznie łatwiejszy w konserwacji.
- Zbadaj spodnie szlify na szkleAutentyczne, artystyczne szkło dmuchane z tamtego okresu ma na dnie tzw. ślad po przylepcu (zszlifowana soczewkowata powierzchnia), co świadczy o ręcznej obróbce.
- Przeanalizuj stan zachowaniaW przypadku mebli tapicerowanych liczy się przede wszystkim stan drewnianego stelaża (brak pęknięć i śladów po kornikach). W szkle kluczowy jest brak odprysków i Osadu (tzw. zmatowienia/kamienia).
Nie wyrzucaj – odnawiaj lub konsultuj!
Design lat 60. i 70. udowodnił, że dobra forma starzeje się z godnością. Zanim postanowisz pozbyć się mebli po dziadkach podczas remontu, poświęć kilkanaście minut na sprawdzenie spodu fotela czy dna kolorowego wazonu. Może się okazać, że niepozorny przedmiot z meblościanki to poszukiwany klasyk, na który czeka kolekcjoner gotowy zapłacić godną kwotę.
