Berdyszak Jan (1934-2014), Fragment jako całość radykalna, 1982-84
akryl, płótno, drewno, wymiary: 82,2 cm x 72 cm (kształt nieregularny), 1982-84.
na odwrociu: „FRAGMENT JAKO CAŁOŚĆ | RADYKALNA VI | JAN | BER
| DYSZ | AK | 1982 | 1984 | AKRYL”; p.d.: „WERNIKS | OLEJNY”

WYSTAWIANY: Centrum Sztuki STUDIO, Warszawa 1987
48.000
Niniejsza praca należy do cyklu analogicznych obrazów – konstrukcji plastycznych pod tytułem Fragment jako całość radykalna. Seria prowadzona była przez Berdyszaka przez 3 lata, od 1982 do 1984 roku. Prezentowane dzieło zaliczyć można do eksperymentalnych form tworzonych przez artystę. Dzieło płynnie przekracza granice medium między obrazem a rzeźbą. Monochromatyczną czerń przełamują nieregularne pęknięcia i dziury w podłożu. Ze statycznego, abstrakcyjnego obrazu, zauważamy przemianę w niepokojącą grę z przestrzenią.
W latach 80., Jan Berdyszak dokonywał podsumowań dotychczasowych eksperymentów malarskich. Szczególnym zabiegiem formalnym twórcy była relacja dzieła z przestrzenią. W tym czasie powstawało kilka cykli na ten temat, m.in. w Obrazach i Drzwiach Ontycznych. Artysta wciąż rozwijał koncepcję poznania za pomocą sztuki. W pierwszej połowie dekady stworzył cykl Fragment jako całość radykalna, na który złożyło się około 40 obrazów. Każda z części w szczególny sposób miała nawiązywać interakcję ze ścianą, na której została powieszona. „(…) Albo są krzywe, albo nie wiadomo czego są fragmentem, albo skąd się biorą. Wydawałoby się, że droga, jaką przeszedł obraz dobiega końca”– pisze Tamara Książek.
Działaniom Berdyszaka blisko do ówczesnych, wielkich zjawisk w sztuce powszechnej. Równolegle do twórców z nurtu minimalizmu, arte povera czy nawet land artu. Niewielu jednak artystów z takim pietyzmem i konsekwencją poświęciło całe swoje życie twórcze ontologicznemu badaniu sztuki. W przypadku Fragmentów…, Berdyszak nieustannie obserwował zagadnienia relacji części i całości. Nie konstruował jednak oczywistych tez, a pytania, na które odpowiedzieć miało przede wszystkim oko widza.
Berdyszak niemal przez całe życie prowadził notatki, w których notował swoje przemyślenia prowadzące do powstania obrazu. W przypadku tego cyklu, plastyk nie pisał niekończących się wywodów teoretycznych, a właśnie stawiał pytania. „Do czego może służyć fragment skoro nie służy już całości? (…) Co pozwala wiedzieć, że TO jest tylko fragmentem skoro możemy TO ponownie nazwać i skoro powoduje uzależnienia? – pisał –Czy to nie fragmenty nadają charakteru środowisku istnienia?”
Berdyszak Jan (1934-2014), Fragment jako całość radykalna, 1982-84 Berdyszak Jan (1934-2014), Fragment jako całość radykalna, 1982-84